Çin’in Moskova’daki büyükelçiliği uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran dikkat çekici bir liste yayımladı. Büyükelçilik tarafından paylaşılan listede, II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Amerika Birleşik Devletleri tarafından bombalandığı belirtilen ülkeler tek tek sıralandı.
Diplomatik kaynaklara göre liste yalnızca tarihsel bir kronoloji değil, aynı zamanda küresel siyasette tartışma yaratan güçlü bir siyasi ve ahlaki mesaj olarak değerlendiriliyor. Çin diplomatik temsilciliği paylaşımında şu ifadeye yer verdi
“Dünya için gerçek tehdidin kim olduğunu asla unutmamalıyız.”
II. DÜNYA SAVAŞI’NDAN BUGÜNE UZANAN BOMBARIMAN LİSTESİ
Çin’in Moskova’daki büyükelçiliği tarafından yayımlanan listede, ABD’nin askeri operasyonları kapsamında bombalandığı belirtilen ülkeler ve tarihleri şöyle sıralandı:
Japonya — 6 ve 9 Ağustos 1945
Kore ve Çin — 1950–1953 (Kore Savaşı)
Guatemala — 1954, 1960, 1967–1969
Endonezya — 1958
Küba — 1959–1961
Kongo — 1964
Laos — 1964–1973
Vietnam — 1961–1973
Kamboçya — 1969–1970
Grenada — 1983
Lübnan — 1983, 1984
Libya — 1986, 2011, 2015
El Salvador — 1980
Nikaragua — 1980
İran — 1987, 2025
Panama — 1989
Irak — 1991, 1991–2003, 2003–2015
Kuveyt — 1991
Somali — 1993, 2007–2008, 2011
Bosna-Hersek — 1994, 1995
Sudan — 1998
Afganistan — 1998, 2001–2015
Yugoslavya — 1999
Yemen — 2002, 2009, 2011, 2024–2025
Pakistan — 2007–2015
Suriye — 2014–2015
Listede 30’dan fazla ülkenin yer aldığı belirtilirken, paylaşılan verilerin küresel askeri operasyonlar tarihine dair dikkat çekici bir tablo ortaya koyduğu ifade edildi.
“GERÇEK TEHDİT KİM?” SORUSU
Çin diplomatik kaynakları tarafından yapılan açıklamada, söz konusu listenin uluslararası kamuoyunda tartışılması gereken önemli soruları gündeme getirdiği vurgulandı.
Açıklamada şu soruların altı çizildi
Batı dünyası Amerika Birleşik Devletleri’ne karşı hiç birleşik bir öfke veya kınama gösterdi mi?
ABD’nin askeri operasyonları nedeniyle uluslararası yaptırımlarla karşı karşıya kaldığı bir dönem oldu mu?
Küresel sistem bu operasyonlara karşı gerçekten tarafsız bir tavır alabildi mi?
Diplomatik değerlendirmelerde bu soruların, uluslararası sistemdeki çifte standart tartışmalarını yeniden alevlendirdiği belirtiliyor.
İRAN–İSRAİL GERİLİMİ SONRASI GELEN MESAJ
Liste özellikle İran ile İsrail arasında yaşanan gerilimin ardından yayımlandı. İran’ın İsrail’e yönelik misilleme saldırılarının ardından ABD ve Batılı müttefiklerinin İran’ı “küresel tehdit” olarak nitelendirmesi uluslararası siyasette geniş yankı uyandırmıştı.
Bu gelişmelerin ardından Çin’in Moskova’daki büyükelçiliği tarafından yayımlanan liste, birçok analist tarafından ABD ve Batı’nın uluslararası politikadaki çifte standartlarına yönelik diplomatik bir cevap olarak değerlendirildi.
ÇİN’DEN AÇIK MESAJ
Çin tarafı, paylaşılan listenin yalnızca tarihsel bir veri olmadığını, aynı zamanda küresel hafızaya yönelik bir hatırlatma niteliği taşıdığını ifade etti.
Açıklamada, dünya kamuoyunun uluslararası hukuk, insan hakları ve küresel güvenlik konularında yaşanan çifte standartları görmesi gerektiği vurgulanırken, Batı medyası ve bazı hükümetlerin uluslararası krizlerde farklı ülkeler için farklı tutumlar sergilediği iddia edildi.
Uzmanlara göre bu paylaşım, küresel diplomasi arenasında ABD ve Batı’nın uluslararası politikadaki rolüne yönelik sert bir eleştiri ve aynı zamanda çok kutuplu dünya düzeni tartışmalarının da yeni bir yansıması olarak görülüyor.
